Egzema

egzemaEgzema

Czym jest i jak powstaje egzema?

Powszechnie znana egzema to potoczna nazwa choroby noszącej miano wyprysku. Jest to schorzenie charakteryzujące się występowaniem powierzchownych zmian dotyczących skóry jako odpowiedzi na ekspozycję na określone bodźce alergiczne.

Mechanizm powstawania wyprysku opiera się na nadmiernej reaktywności układu immunologicznego. Podstawową rolę pełnią tutaj limfocyty – jednojądrzaste białe krwinki odpowiadające przy prawidłowym funkcjonowaniu organizmu za odporność przeciw zakażeniom wirusowym. W przypadku powstawania egzemy kluczowy mechanizm jest tak zwany czwarty typ reakcji nadwrażliwości.

W jego przebiegu wyodrębnia się dwa podstawowe etapy. Pierwszym z nich jest indukcja, w trakcie której cząstki alergenu wnikają do skóry i wiążą się ze specyficznymi białkami tworząc tak zwane kompleksy immunologiczne. W drugim etapie dochodzi do wyzwolenia reakcji alergicznej i powstania zmian skórnych.

Charakterystycznym dla powstawania egzemy zjawiskiem jest tak zwana spongioza, która polega na występowaniu międzykomórkowego i śródkomórkowego obrzęku związanego z obecnością limfocytów.

Istnieje wiele czynników mogących potencjalnie wywoływać egzemę. Nie będzie przesadą stwierdzenie, że praktycznie wszystko może być alergenem. Do przykładowych substancji mogących wywoływać działanie alergizujące należą metale, guma, detergenty, tkaniny, kosmetyki, tworzywa sztuczne, leki i wiele innych.

Egzema – Jak się objawia, jak przebiega i jak rozpoznać?

Podstawowymi wykwitami skórnymi charakterystycznymi dla wyprysku są grudki wysiękowe i pęcherzyki. Bardzo często towarzyszy im świąd. Ich nasilenie oraz rozmieszczenie może być zróżnicowane w zależności od postaci klinicznej wyprysku. Ponadto zmiany skórne występujące w tej chorobie często podlegają lichenizacji, w efekcie której skóra sprawia wrażenie jakby była oglądana przez szkło powiększające, często jest pogrubiała, zaczerwieniona, i wykazuje tendencję do złuszczania się.

W ciężkich i zaawansowanych postaciach tego schorzenia, podstawowym wykwitom mogą towarzyszyć zmiany zapalne i obrzękowe. Zazwyczaj zmiany skórne typowe dla egzemy wycofują się bez pozostawiania śladów na skórze.

Przebieg wyprysku może być ostry, pojawiający się nagle i ustępujący szybko, lub przewlekły, charakteryzujący się występowaniem okresów zaostrzeń i remisji.

Podstawą diagnozy jest rozpoznanie kliniczne na podstawie obecności charakterystycznych wykwitów, związkowi z oddziaływaniem alergenu oraz ustępowania bez pozostawiania śladów. Metodą pozwalającą na potwierdzenie diagnozy są tak zwane próby płatkowe. Polegają one na przyłożeniu do skóry płatka bibuły nasączonego badanym alergenem
z następczym odczytaniem reakcji.

Jakie są postaci kliniczne egzemy?

Wyodrębniono różne postacie kliniczne wyprysku. Poniżej omówiono kilka przykładowych.

Wyprysk kontaktowy

Jest to jedna z najpowszechniej znanych postaci tego schorzenia. Charakteryzuje się występowaniem typowych zmian w miejscu ekspozycji na alergen. Może to być praktycznie każda okolica ciała. Zmiany ustępują bez pozostawienia śladów. Często do wyleczenia wystarczające jest wyeliminowanie alergenu.

Wyprysk kontaktowy niealergiczny

To specyficzna postać wyprysku kontaktowego, u którego podstaw leży drażniące działanie różnych substancji, często związane z naruszeniem ciągłości naskórka oraz zniszczeniem jego naturalnej bariery ochronnej.

Wyprysk zawodowy

Może on przybierać charakter wyprysku kontaktowego zarówno alergicznego jak i niealergicznego i jest związany z narażeniem na czynniki zawodowe. Do najczęstszych czynników wywołujących należą metale, gumy, farby, lakiery i tym podobne.

Wyprysk pieniążkowaty (mikrobowy)

Jest to odmiana wyprysku gdzie zmiany są dobrze odgraniczone od otoczenia i charakteryzują się stosunkowo dużym rozmiarem. U podstawy powstawania tej odmiany egzemy leży najprawdopodobniej reakcja typu opóźnionego na działanie toksyn bakteryjnych.

Wyprysk łojotokowy (łojotokowe zapalenie skóry)

Ta postać wyprysku jest związana z nadmierną aktywnością gruczołów łojowych przejawiającą się nadmiernie intensywnym wydzielaniem łoju. Zmiany są często rumieniowe, złuszczające, pokryte charakterystycznymi żółtymi strupami.

Wyprysk łojotokowy noworodków

Jest to postać szczególna łojotokowego zapalenia skóry. Dotyczy ona noworodków
w pierwszych tygodniach życia. Zmiany występują przede wszystkim w obrębie owłosionej skóry głowy oraz fałdów skórnych.

Wyprysk potnicowy

W tej postaci wyprysku podstawowymi wykwitami są pęcherzyki i pęcherze o twardej, napiętej powierzchni. Umiejscawiają się one głównie na dłoniach i stopach. Swoim zasięgiem mogą obejmować całe podeszwy stóp i dłoniowe powierzchnie rąk.

Wyprysk podudzi

Jest to specyficzna postać egzemy towarzysząca często owrzodzeniom. U podstawy mechanizmu powstawania tego typu wyprysku stoją zaburzenia związane z niewydolnością żylną i żylakami podudzi.

Jak leczyć egzemę?

Dobór leczenia egzemy wymaga indywidualizacji podejścia do terapii i obejmuje przede wszystkim określenie typu wyprysku. W przypadku wyprysków o podłożu alergicznym kluczowe jest wyeliminowanie czynnika powodującego reakcję uczuleniową. Stosuje się zarówno leczenie miejscowe jak i ogólne. W leczeniu miejscowym stosuje się różnego rodzaju maści ze steroidami, retinoidami i lekami przeciwalergicznymi.

W przypadku komponenty nadkażeniowej lub też łojotokowego charakteru wyprysku stosuje się środki zawierające antybiotyki i leki przeciwgrzybicze. W leczeniu ogólnym stosuje się przede wszystkim leki przeciwalergiczne. W razie konieczności stosuje się antybiotyki oraz leki przeciwgrzybicze. W przypadku wyprysku podudzi zasadne jest stosowanie leków wpływających pozytywnie na poprawę krążenia żylnego oraz wzmacniających ściany naczyń krwionośnych.

O wyborze metody decyduje dermatolog.

Top