Poznań ul. Promienista 132
pon-pt: 11:00-19:00

Proktolog

Proktolog – lekarz o specjalizacji proktologia

Kim jest i czym zajmuje się proktolog?

Proktologia jest dziedziną medycyny zabiegowej skupiającej się na leczeniu chorób zlokalizowanych w końcowym odcinku przewodu pokarmowego, czyli w odbycie, kanale odbytu oraz dolnym odcinku odbytnicy. Jest to specjalizacja medyczna często niedoceniana, a choroby odbytu są bardzo często bagatelizowane.

W związku z powyższym pacjent zgłasza się do lekarza w momencie, kiedy choroba jest już dość mocno zaawansowana. Jest to tendencja bardzo problematyczna, ponieważ takie podejście znacznie utrudnia leczenie, a także niejednokrotnie istotnie pogarsza rokowanie.

Należy pamiętać, że choroby dolnego odcinka przewodu pokarmowego to nie tylko pozornie błahe stany takie jak hemoroidy, ale także schorzenia dużo poważniejsze, z nowotworami złośliwymi włącznie.

Proktolog – Hemoroidy

Hemoroidy, często nazywane żylakami odbytu, są w dzisiejszych czasach bardzo częstą i uciążliwą dolegliwością. Są to powiększone, wypadające poduszeczki odbytowe. Bezpośrednia przyczyna ich powstawania nie została do końca poznana, aczkolwiek uważa się, że w zdecydowanej większości przypadków hemoroidy są zmianami pierwotnymi.

Rzadko są wtórne do innych schorzeń, takich jak na przykład rak odbytnicy. Patofizjologia powstawania hemoroidów polega w dużej mierze na procesach degradacyjnych podporowej tkanki łącznej oraz mięśni gładkich. Poduszki odbytowe po wypadnięciu ulegają zrogowaceniu oraz przerostowi w obrębie strefy przejściowej, a w wyższych stopniach także nabłonka walcowatego odbytnicy.

Wyodrębniono czynniki ryzyka, które pośrednio mają wpływ na powstawanie hemoroidów. Należą do nich między innymi zaparcia, ciąża, siedzący tryb życia, praca siedząca (bardzo częste u zawodowych kierowców), a nawet zbyt długie przesiadywanie w toalecie (na przykład czytanie podczas defekacji).

Do głównych objawów hemoroidów należą przede wszystkim krwawienie oraz wypadanie. Objawy te mogą występować zarówno w sposób izolowany jak i wspólnie. Krwawienia są niewielkie, objawiają się występowaniem świeżej krwi na powierzchni stolca lub na papierze toaletowym.

Ponadto, objawom tym może towarzyszyć dyskomfort, świąd, a nawet ból, nasilający się szczególnie podczas aktu defekacyjnego. Na bardziej zaawansowanych etapach choroby częste jest brudzenie bielizny śluzem oraz wydzieliną kałową.

Leczenie hemoroidów, w zależności od stopnia zaawansowania, może opierać się zarówno na leczeniu chirurgicznym jak i zachowawczym, na przykład dzięki technologii Hemoron.

Szczelina odbytu

Szczelina odbytu jest stosunkowo częstym schorzeniem występującym pod postacią linijnego owrzodzenia okolicy odbytu, z widocznymi w dnie włóknami mięśnia zwieracza wewnętrznego odbytu oraz tkanką ziarninującą. Jednakże nie zawsze proces gojenia przebiega prawidłowo. W rezultacie zaburzeń procesów gojenia się dochodzi do powstania tak zwanego guzka wartowniczego będącego wyroślą skórną umiejscowioną w najniżej położonej części szczeliny.

Z kolei w jej końcu bliższym może wytworzyć się tak zwana brodawka odbytu. Niejednokrotnie dochodzi do całkowitego zagojenia, czego efektem jest wytwarzanie się pomostów śluzówkowych pomiędzy krawędziami szczeliny. W powyższej sytuacji może dojść do wytworzenia się przetoki okołoodbytowej, której objawy mogą pojawiać się nawet wiele lat później.

W wielu przypadkach ostrej szczeliny odbytu goją się one samoistnie. W przypadkach przewlekłych konieczne jest zastosowanie leczenia. Polega ono na leczeniu przeciwbólowym, stosowaniu preparatów rozmiękczających stolec co pomaga uniknąć nadmiernego podrażniania szczeliny. W przypadkach bardziej zaawansowanych konieczne może być zastosowane miejscowego postępowania farmakologicznego lub chirurgicznego.

Ropień okołoodbytowy

Z ropniem okołoodbytowym mamy do czynienia, kiedy dojdzie do wytworzenia się zbiornika wypełnionego ropą, zlokalizowanego w przestrzeni okołoodbytowej, międzyzwieraczowej, kulszowo-odbytniczej oraz miedniczno-odbytniczej. Istnieje wiele schorzeń zarówno jelitowych jak i ogólnoustrojowych, które predysponują do powstawania ropni okołoodbytowych.

Do przykładowych chorób zwiększających ryzyko należą na przykład choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroby autoimmunologiczne, zakażenie wirusem HIV, chemioterapia nowotworów. Do podstawowych objawów ropnia okołoodbytowego należy silny, ostry ból tej okolicy, oraz znaczna tkliwość podczas badania palpacyjnego. W bardziej powierzchniowych lokalizacjach niejednokrotnie daje się wyczuć ucieplony, tkliwy, miękki guzek, z charakterystycznym „objawem chełbotania”.

Podstawą leczenia ropnia okołoodbytowego jest zaopatrzenie chirurgiczne polegające na drenażu zbiornika ropnego, czyli opróżnieniu go z ropy poprzez nacięcie oraz wyprowadzenie drenu lub sączka. Uzupełnieniem leczenia chirurgicznego jest antybiotykoterapia, ponieważ podstawą do wytworzenia się ropnia jest nadkażenie bakteryjne.

Proktologia – Przetoka odbytu

Przetoka odbytu jest stanem, u którego bezpośrednich podstaw leży niedrożność przewodów gruczołów okołoodbytowych z wtórnym nadkażeniem o etiologii najczęściej bakteryjnej. Powstają one najczęściej na bazie niedoleczonych szczelin odbytu bądź nieprawidłowo zdrenowanych ropni okołoodbytowych. Istotą przetoki jest powstanie kanału łączącego kanał odbytu ze środowiskiem zewnętrznym, w pobliżu odbytu. Charakterystycznym objawem jest brudzenie bielizny wydzieliną kałową oraz świąd tej okolicy.

Leczenie przetoki odbytu jest zróżnicowane i zależy przede wszystkim od jej przebiegu. Stosuje się drenaże przetoki ze stopniowym zaciskaniem prowadzącym do przecięcia mięśni zwieraczy odbytu co w rezultacie powoduje ich zagojenie. Inną metodą jest plastyka chirurgiczna z przesunięciem płatów skórno-mięśniowych. W skrajnych przypadkach, kiedy schorzenie jest mocno złożone i zaawansowane, może być konieczne wyłonienie stomii odbarczającej.

Guzy odbytu

Guzy odbytu, ponownie jak w pozostałych lokalizacjach, mogą być łagodne lub złośliwe. Postać łagodnego guza odbytu może przyjmować krwiak okołoodbytowy powstały w wyniku podskórnego krwawienia z następczym powstaniem skrzepu. Jest to guz mocno bolesny, niejednokrotnie o sinym zabarwieniu.

Leczenie jest bardzo proste, ponieważ praktycznie zawsze nacięcie i zdrenowanie guza przynosi pacjentowi natychmiastową ulgę. Innym rodzajem łagodnych guzów odbytu są kłykciny odbytu będące wynikiem infekcji wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). W wielu przypadkach goją się one samoistnie, jednakże te bardziej rozległe wymagają zastosowania leczenia farmakologicznego, a w skrajnych przypadkach również usunięcia chirurgicznego.

Najczęstszym nowotworem złośliwym odbytu jest rak odbytu, który może dotyczyć zarówno brzegu jak i kanału odbytu. Jest to rak wywodzący się z nabłonka płaskiego, przyjmujący wygląd guza wychodzącego z odbytu, niejednokrotnie z owrzodzeniem. Podstawą leczenia radykalnego raka odbytu jest radiochemioterapia, czyli skojarzona metoda polegająca na jednoczasowym stosowaniu napromieniania oraz leczenia systemowego.

W przypadku zaawansowanego, przerzutowego raka odbytu podejmuje się próby stosowania chemioterapii, jednakże jej skuteczność w tej chorobie jest mocno ograniczona.

Proktolog Poznań – Proktologia