Masaż

masażMasaż

Czym jest masaż?

Masaż jest to zabieg fizjoterapeutyczny, którego istotą jest kontrolowane odkształcanie tkanek pacjenta w sposób sprężysty. Polega na wykonywaniu przez masażystę określonego zestawu ruchów, odbywających się w ściśle określonym tempie, kierunku, oraz z precyzyjnie dobraną siłą. Ruchy odbywają się wzdłuż przebiegu mięśni oraz naczyń krwionośnych oraz limfatycznych. Kierunek ich wykonywania przebiega najczęściej od obwodu w stronę serca, dzięki czemu wspomaga krążenie krwi oraz limfy, a co za tym idzie poprawia ukrwienie tkanek.

Rys historyczny

Tak naprawdę początki wykorzystywania masażu w funkcjonowaniu człowieka sięgają już czasów starożytnych. Początkowo był on elementem stosowanym jako uzupełnienie niektórych obrzędów i rytuałów religijnych. Z czasem znalazł swoje miejsce jako istotny aspekt medycyny ludowej. Tak znane osobistości antyku, jak ojcowie medycyny w osobach Hipokratesa, Celsusa czy też Galena zaznaczali pozycję masażu w leczeniu poszczególnych jednostek chorobowych.

Jednakże nie tylko medycyna oraz religia była polem działania masażu w starożytności. Znajdował on również szerokie zastosowanie w sporcie. Najbardziej sztandarowym przykładem jest natłuszczanie oliwą i masowanie zapaśników przed walką.

Okres średniowiecza nie był dla masażu łaskawy. Z racji na tendencje, jakie panowały w tym czasie, oraz obserwowany zastój w medycynie, również rozwój masażu uległ zatrzymaniu. Wrócił on do łask w XVI wieku za sprawą francuskiego uczonego Ambrożego Pare. Od tego czasu zabieg ten ulegał coraz prężniejszemu rozwojowi. Również Polska miała swój wkład w rozwój masażu.

Za sprawą polskiego lekarza Izydora Zabłudowskiego, masaż zaczął być traktowany na równi z innymi działami medycyny w zakresie terapii niektórych schorzeń. W miarę jak rozwijały się takie dziedziny medycyny jak fizjologia, a szczególnie neurofizjologia, zaczęły powstawać i wchodzić do użytku nowe rodzaje masażu, takie jak na przykład masaż segmentalny, masaż limfatyczny, masaż łącznotkankowy i masaż okostnowy.

Jakie są rodzaje masażu?

W dzisiejszych czasach istnieje bardzo wiele rodzajów masażu. Niektóre z nich są uniwersalne, do których należą przede wszystkim masaże o założeniu terapeutycznym. Istnieje też wiele odmian wywodzących się i charakterystycznych dla różnych regionów geograficznych czy krajów, takich jak Indie, Tajlandia czy Hawaje. Są to najczęściej masaże o nastawieniu stricte relaksacyjnym. W niniejszym artykule poruszony zostanie temat masaży o założeniu terapeutycznym.

Masaż klasyczny

Masaż klasyczny jest najbardziej podstawowym rodzajem tego zabiegu, który znajduje się w ofercie praktycznie każdego gabinetu masażu. Wykonuje się go na specjalnym stole dedykowanym do masażu, przy użyciu specjalnych oliwek. Mają one na celu zwiększenie płynności ruchów masażysty, a także zmniejszenie potencjalnego tarcia, które może powodować uczucie dyskomfortu.

Działanie masażu klasycznego może być różnorodne w zależności od tego, jaka technika zostaje zastosowana. Obserwuje się efekt pobudzający, wyciszający, przeciwbólowy, leczniczy, regenerujący, a nawet odchudzający. Znajduje on zastosowanie jako leczenie wspomagające w wielu schorzeniach ortopedycznych, neurologicznych jak i ginekologicznych. Może być z powodzeniem wykorzystywany zarówno u dzieci jak i u dorosłych pacjentów.

Masaż limfatyczny

Zwany jest też inaczej drenażem limfatycznym. Jest to masaż uciskowy, w którym ruchy wykonywane są wzdłuż przebiegu naczyń chłonnych. Jego działanie nalega na wspomaganiu krążenia limfy. Znajduje zastosowanie przede wszystkim w leczeniu obrzęku limfatycznego.

Masaż okostnowy

Masaż okostnowy jest inaczej nazywany masażem neuroodruchowym. Jest to rodzaj masażu leczniczego, który jest skupiony na strefach refleksyjnych (czyli inaczej odruchowych) okostnej. Jego zadaniem jest likwidacja nieprawidłowych zmian odruchowych wykształconych w obrębie różnych obszarów okostnej. Ten rodzaj masażu pozwala osiągnąć miejscową poprawę ukrwienia, oraz pobudzenie regeneracji okostnej.

Masaż łącznotkankowy

Jest to masaż odruchowy przeprowadzany w obrębie tkanki łącznej. Technika jego wykonywania polega na przesuwaniu tkanki łącznej w obrębie stref wzmożonego napięcia, przez co pacjent często może mieć wrażenie cięcia tkanek. Jego działanie polega na wykorzystaniu skórno-trzewnych odruchów autonomicznego układu nerwowego celem uzyskania efektów terapeutycznych.

Masaż segmentalny

Masaż segmentalny ma na celu zlokalizowanie wszystkich potencjalnych zmian odruchowych w poszczególnych częściach ciała, oraz w różnych tkankach (zarówno w skórze, mięśniach, tkance łącznej czy okostnej), a także, przy użyciu specjalnych chwytów, wpływanie terapeutyczne na zmiany chorobowe w nich zlokalizowane.

Jakie są i na czym polegają techniki stosowane w masażu?

Głaskanie

Jest to stały element, od którego należy rozpocząć masaż klasyczny. Polega na wykonywaniu łagodnych, spokojnych bądź energicznych ruchów, w których dłonie ślizgają się po skórze i nie przesuwają tkanek. Pobudza krążenie, eliminuje obrzęki, a także odpowiada za usuwanie złuszczonego naskórka.

Rozcieranie

Ma ono jedno z największych znaczeń terapeutycznych masażu. Masażysta wykonuje koliste bądź spiralne ruchy, w wyniku których tkanki ulegają nieznacznemu przesunięciu, a także roztarciu i rozciągnięciu. Znajduje zastosowanie przede wszystkim w terapii zmian pourazowych, a także w eliminacji zgrubień i narośli w obrębie okostnej.

Wyciskanie

Jest to technika polegająca na wykonywaniu jednostajnych ruchów o tym samym nasileniu wzdłuż masowanej powierzchni. Stosowane jest przede wszystkim w masażu sportowym.

Ugniatanie

Technika ta wymaga użycia stosunkowo dużej siły fizycznej. Jej istotą jest odciągnięcie mięśni od okostnej, czego wynikiem ma być ich pobudzenie. Stosuje się je przede wszystkim w różnych zaburzeniach neurologicznych, a także głębokich blizn czy zrostów w obrębie powięzi oraz ścięgien.

Oklepywanie,

Jest to szybkie, energiczne uderzanie masowanej tkanki. Istotny jest fakt, iż odbywa się ono poprzecznie do przebiegu mięśni. Jego działanie zależy głównie od siły i intensywności – intensywne pobudza krążenie, może również pobudzać, lub też uspokajać tkankę nerwową.

Wibracja

Może być wykonywana zarówno ręcznie, jak i przy użyciu specjalnych urządzeń. Dzięki przekazywaniu drgań o dużej częstotliwości, a za razem małej amplitudzie pobudza czynność gruczołów, przyrost tkanki mięśniowej, a także wspomaga zwalczanie otyłości.

Roztrząsanie

W przeciwieństwie do wibracji, polega na przekazywaniu tkankom drgań o dużej amplitudzie, poprzecznie do włókien mięśniowych. Wspomaga ono obniżenie napięcia mięśniowego, pobudza krążenie, a także wspomaga leczenie chorób układu oddechowego.

Wałkowanie

Jest to technika kombinowana, łącząca w sobie elementy głaskania, ugniatania i rozcierania. Wykorzystywana jest przede wszystkim w masażu sportowym.

Jakie są wskazania do wykonania masażu?

Wskazania do wykonania masażu obejmują bardzo szerokie spektrum schorzeń, a także innych sytuacji. Z grubsza można je podzielić na wskazania relaksacyjne, stosowane bardzo chętnie w sytuacji przewlekłego stresu, oraz związanych z nim objawów somatycznych, w tym zwiększenie napięcia mięśniowego oraz bóle kostno-stawowe. Drugą, dużo szerszą grupę wskazań stanowią te typowo lecznicze. Jest to doskonała metoda leczenia wspomagającego wielu schorzeń z dziedzin ortopedii, neurologii, neurochirurgii, ginekologii, kardiologii, onkologii, oraz wielu innych.

Czy są jakieś przeciwwskazania do masażu?

Tak jak praktycznie każdy zabieg stosowany w medycynie, również masaż jest przeciwwskazany u niektórych pacjentów. Należą do nich przede wszystkim okres ciąży i laktacji, menstruacja, ciężkie, niewyrównane choroby układu krążenia (nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zakrzepica, czy też zmiany o charakterze tętniaków. Nie można ich również stosować u pacjentów z aktywnymi chorobami nowotworowymi, autoimmunologicznymi, czy osteoporozą.

Top