Drenaż limfatyczny

drenaż limfatycznyDrenaż limfatyczny

Czym jest limfa?

Limfa, zwana inaczej chłonką, jest jednym z bardzo ważnych płynów ustrojowych krążących w naszym organizmie. Zalicza się do tkanki łącznej. Ciecz ta powstaje na skutek przesączania przez ściany naczyń krwionośnych osocza, a także niektórych produktów przemiany materii. W odróżnieniu od naczyń krwionośnych, naczynia limfatyczne są typu otwartego.

Zbierają one przesączoną limfę po to, by następnie pod niewielkim ciśnieniem przetransportować ją z powrotem do krwioobiegu. Tak naprawdę ruchomość samej limfy, czy to w naczyniach limfatycznych, czy też w narządach jest bardzo niewielka. Dodatkowo zostaje ona upośledzenia w sytuacjach chorobowych, takich jak na przykład nowotworowe zajęcie węzłów chłonnych danego spływu chłonnego, bądź też ich usunięcie dyktowane różnymi przyczynami.

Co to jest obrzęk limfatyczny?

Obrzękiem limfatycznym nazywamy stan, w którym dochodzi do obrzęknięcia tkanek powstałego na skutek zastoju chłonki, w którym nie ma możliwości prawidłowego krążenia limfy, a za razem jej usunięcia z tkanki. Często towarzyszy temu przewlekły stan zapalny tkanek. Przebieg schorzenia może być różnorodny, w zależności od przyczyny jego powstania. Przykładowo, jeżeli występuje on jako powikłanie pooperacyjne, rozwija się zazwyczaj w przeciągu kilku miesięcy.

Jeżeli natomiast powstaje w wyniku przewlekłego procesu zapalnego, zanim się ujawni może minąć nawet kilka lat. Częściej obserwuje się go w zakresie kończyny dolnej. Najczęściej rozpoczyna się miękkim, ciastowatym obrzękiem, który ustępuje pod wpływem ucisku. Następnie, wraz z upływem czasu dochodzi do stopniowego stwardnienia obrzęku. Rozpoczyna się ono zazwyczaj w obrębie palców, następnie przechodzi na śródstopie, aby w końcu objąć całą kończynę.

Nieleczony może się skończyć słoniowacizną. Diagnozę obrzęku limfatycznego ustala się najczęściej na podstawie obrazu klinicznego choroby. W przypadkach stwarzających problem diagnostyczny, gdzie trudno jednoznacznie ustalić rozpoznanie, celowym jest wykonanie badania limfoscyntygraficznego.

W różnicowaniu tego schorzenia należy brać pod uwagę przede wszystkim obrzęki o innej przyczynie etiologicznej, na przykład te wywołane niewydolnością krążenia, nerek czy też wątroby. Postępowanie terapeutyczne obejmuje przede wszystkim leczenie przyczyny wystąpienia obrzęku, jednakże bardzo istotne jest leczenie wspomagające, którego nieodzownym elementem jest wykonanie drenażu limfatycznego.

W jaki sposób i jakie są przyczyny powstawania obrzęku limfatycznego?

Zasadą powstawania obrzęku limfatycznego, niezależnie od jego etiologii jest upośledzenie spływu limfy z obwodu w stronę serca, czego efektem jest jej zastój. W momencie, kiedy gromadzi się jej dużo w naczyniach limfatycznych, dochodzi do jej przesączania w obrąb tkanek, w których zaczyna zalegać. Dodatkowo proces ten ułatwia fakt, iż w przeciwieństwie do naczyń krwionośnych, naczynia limfatyczne są strukturami otwartymi, tak więc wypływ i przesączanie chłonki nie są ograniczone.

Przyczyny powstawania obrzęku limfatycznego można z grubsza podzielić na pierwotne i wtórne. Do pierwotnych przyczyn należą te, które są wrodzone, a także tak zwane idiopatyczne. Termin ten określa chorobę, której przyczyna nie zostaje uchwytna. Wśród przyczyn nabytych można wyróżnić takie, które są objawem konkretnych schorzeń, jak i te będące wynikiem powikłań poterapeutycznych.

Choroby, które mogą powodować powstawanie obrzęku limfatycznego to przede wszystkim schorzenia zakaźne, zwłaszcza niektóre zakażenia pasożytnicze takie jak filarioza, czy też przewlekłe stany zapalne dotyczące skóry, powięzi, czy też tkanki łącznej. Obrzęki limfatyczne mogą występować również w przypadku chorób dotyczących naczyń krwionośnych żylnych. Obserwuje się je także w chorobach nowotworowych, przykładowo w przypadku zajęcia węzłów chłonnych stojących na drodze spływu chłonki danej kończyny.

Podczas zajęcia nowotworowego węzłów chłonnych bardzo często dochodzi do ich patologicznego powiększenia, z zaburzeniem struktury węzła oraz jego funkcji. Rezultatem tego procesu jest utrudnienie, a niejednokrotnie wręcz zatrzymanie cyrkulacji limfy, co prowadzi do jej zastoju w tkankach. Kolejną grupą przyczyn wystąpienia obrzęku limfatycznego są tak zwane zmiany jatrogenne, czyli stosowane z działaniami terapeutycznymi.

Obrzęk limfatyczny może być spowodowany zarówno działaniem różnego rodzaju leków, jak i zabiegów operacyjnych. Sztandarowym przykładem tego rodzaju obrzęku limfatycznego jest obrzęk kończyny górnej po zabiegu usunięcia piersi wraz z węzłami chłonnymi pachowymi, albo też obrzęk limfatyczny kończyny dolnej po usunięciu węzłów chłonnych pachwinowych w przebiegu czerniaka.

Co to jest drenaż limfatyczny?

Drenaż limfatyczny, nazywany również masażem limfatycznym, jest zabiegiem mającym na celu poprawienie krążenia limfy w organizmie. Dzięki temu, że jest on wykonywany techniką uciskową, wzdłuż przebiegu naczyń limfatycznych, powoduje zwiększenie przepływu chłonki i jej recyrkulacji. Dzięki temu można znacznie zmniejszyć ryzyko powstania obrzęków limfatycznych, a także przetrwałych infekcji bakteryjnych, związanych z zaleganiem bakterii w węzłach chłonnych, których zadaniem jest neutralizacja patogenów.

Jak wygląda drenaż limfatyczny?

Zabieg drenażu limfatycznego można przeprowadzać na kilka sposobów pod warunkiem zachowania istoty tego zabiegu. Przede wszystkim ważne jest to, iż ruchy powinny być stosunkowo delikatne, ale zdecydowane i jednostajne. Wynika to z faktu, iż naczynia limfatyczne położone są stosunkowo płytko. Bardzo istotny jest kierunek wykonywania ruchów. Bardzo istotne jest to, aby zadbać o to, żeby limfa nie cofała się, tylko przesuwała w kierunku serca.

Tak więc ruch powinien odbywać się ze strony obwodu w kierunku serca. W ujęciu rozumienia jako technika masażu, rozpoczyna się on w pierwszej kolejności od odblokowania dużych grup węzłów chłonnych, takich jak węzły szyjne, pachowe, czy też pachwinowe. W dalszej kolejności dokonuje się zabiegu ukierunkowanego na mniejsze grupy węzłowe.

Kiedy stosować drenaż limfatyczny?

Drenaż limfatyczny jest zabiegiem, który powinien być zastosowany przede wszystkim u pacjentów, u których rozpoznany jest obrzęk limfatyczny. Jednakże ma on również wiele dodatkowych wskazań. Przykładowo przynosi bardzo dobre rezultaty jako leczenie pomocnicze żylaków kończyn dolnych, co dodatkowo powoduje regulację ciśnienia krwi. Istotne jest, aby pamiętać, iż z racji faktu konieczności pozostawania skóry nierozgrzanej podczas trwania zabiegu, nie ma on właściwości relaksujących.

Drenaż limfatyczny może być stosowany zarówno jako pojedynczy zabieg fizjoterapeutyczny, jak i jako składowa zestawu takich zabiegów. Dotyczy to szczególnie tych procedur, których zadaniem jest usunięcie nadmiernej tkanki tłuszczowej. Z uwagi na fakt, iż to limfa transportuje kwasy tłuszczowe w organizmie, dzięki zabiegowi drenażu limfatycznego możliwe jest wspomaganie usuwania rozbitej tkanki tłuszczowej.

Znajduje on również zastosowanie jako leczenie pomocnicze wielu chorób neurologicznych (takich jak zespół cieśni nadgarstka, czy różnego rodzaju neuralgie, neuropatie), reumatologicznych (np. zespół Raynaulda), a także związanych z zaburzeniami metabolizmu (np. dna moczanowa).

U kogo drenaż limfatyczny jest przeciwwskazany?

Oczywistym jest, iż zabieg drenażu limfatycznego, jak każda procedura z obszaru medycyny, jest przeciwwskazana w pewnych grupach pacjentów. Po pierwsze nie należy go stosować u kobiet w ciąży, podczas menstruacji, a także w okresie karmienia piersią. Drugą grupę stanowią ostre stany stanowiące bezpośrednie zagrożenie życia, takie jak np. ostry obrzęk płuc, ostra zakrzepica żylna bądź tętnicza, czy też ostry uraz tkanek miękkich.

Nie powinno się go stosować u osób z zaburzeniami układu krążenia, takimi jak choroba niedokrwienna mięśnia sercowego, niewydolność krążenia, zakrzepica żył głębokich, stany zapalne w obrębie naczyń chłonnych, a także u osób z wszczepionym rozrusznikiem serca. Przeciwwskazane jest jego wykonywanie także u osób z jaskrą, niewydolnością wątroby, niewydolnością nerek oraz z aktywnymi chorobami nowotworowymi
i autoimmunologicznymi. Nie powinno się go przeprowadzać u osób z aktywnymi chorobami zakaźnymi, zwłaszcza tymi przebiegającymi z gorączką.

Top